Rosacea: wat het is, hoe je het herkent en wat milde skincare doet

Rosacea is een huidaandoening waarbij je gezicht in vlagen rood wordt, vooral op je wangen, neus, kin en voorhoofd. Vaak komen er een warm of branderig gevoel, kleine bultjes en zichtbare adertjes bij. Het gaat niet over, maar je kunt het wel rustig houden.

In dit artikel lees je hoe je het herkent, welke vormen er zijn en wat een opvlamming uitlokt. Je leest wat het verschil is met couperose en acne. En je leest wat milde skincare wél en niet voor je doet, en wanneer je naar de huisarts gaat.

Wat is rosacea precies?

Rosacea is een chronische aandoening van de huid in het gezicht. Chronisch betekent dat het niet overgaat, maar in periodes komt en gaat. In een rustige periode zie je weinig. Tijdens een opvlamming wordt de huid rood, warm en gevoelig. Zo'n opvlamming kan een uur duren, maar ook weken.

Wat er precies misgaat, weten artsen nog niet helemaal. De kleine bloedvaatjes in het gezicht reageren te sterk op prikkels. Ze zetten snel uit en trekken langzaam weer samen. De huid reageert daarop met roodheid en een lichte ontstekingsreactie. Daardoor prikt en brandt de huid, en ontstaan soms bultjes.

Het komt veel voor: naar schatting bij ongeveer één op de tien volwassenen. Meestal begint het tussen je dertigste en zestigste. Vrouwen krijgen het vaker, mannen krijgen vaak een heftiger vorm. Mensen met een lichte huid, vooral uit Noord-Europa, hebben er het vaakst last van. Aanleg speelt mee: heeft je vader of moeder het, dan is jouw kans groter.

Hoe herken je het: de vier vormen

De aandoening ziet er niet bij iedereen hetzelfde uit. Artsen onderscheiden vier vormen. Je kunt er één hebben, maar ook een mix. Dit zijn ze, in gewone woorden:

Ongeveer de helft van de mensen met deze aandoening krijgt ook iets aan de ogen. Dat verband wordt vaak gemist. Heb je vaak rode, geïrriteerde ogen én een rood gezicht, noem het dan allebei bij je huisarts.

Wat je níet ziet bij rosacea: mee-eters en schilfers. Mee-eters horen bij acne, schilfers en jeuk bij eczeem. Dat verschil helpt om te weten waar je mee te maken hebt.

Rosacea op de neus: waarom juist daar?

De huid van de neus zit vol talgklieren (kliertjes die huidvet aanmaken) en kleine bloedvaatjes. Daardoor is de neus vaak de eerste plek die rood wordt en het langst rood blijft. Bij sommige mensen zit het zelfs alleen op de neus.

Bij een klein deel, vooral bij mannen boven de vijftig, wordt de huid van de neus dikker. De neus wordt groter, rood en hobbelig. Artsen noemen dit rhinophyma.

In de volksmond heet zo'n neus een drankneus, maar dat is een misverstand. Het komt door de aandoening, niet door alcohol. Alcohol kan een opvlamming wel erger maken.

Een verdikte neus gaat met skincare niet weg. Een huisarts of dermatoloog (huidarts) kan hier wel iets aan doen. Hoe eerder je gaat, hoe beter.

Wat is het verschil met couperose en acne?

Deze drie worden vaak door elkaar gehaald. Ze vragen elk om een andere aanpak, dus het verschil is belangrijk.

Couperose en rosacea komen vaak samen voor. De adertjes van couperose zijn vaak een onderdeel van rosacea, maar je kunt ze ook hebben zonder de rest. De skincare lijkt in beide gevallen op elkaar: mild en kalmerend. Wat je voor de adertjes zelf kunt doen, vind je in onze collectie voor couperose.

Het verschil met acne is belangrijker dan het lijkt. Acne-producten met salicylzuur of andere sterke zuren drogen uit en prikkelen. Bij rosacea maken ze de roodheid juist erger.

Twijfel je? Zitten er mee-eters tussen, dan is het eerder acne. Wordt je gezicht rood van een glas wijn of een warme douche, dan eerder rosacea.

Welke triggers lokken een opvlamming uit?

Een trigger is een prikkel die een opvlamming uitlokt. Triggers veroorzaken de aandoening niet, maar ze zetten de bloedvaatjes open. Welke prikkels dat zijn, verschilt per persoon. Dit zijn de meest genoemde:

• Zon en warmte. Zon staat bovenaan bijna elke lijst. Ook een warme kamer, een sauna of een hete douche.
• Temperatuurwisselingen. Van de kou naar binnen in de warmte, of andersom. Wind en kou zelf ook.
• Eten en drinken. Alcohol, vooral rode wijn. Pittig eten. Hete dranken zoals koffie en thee, door de warmte en niet door de cafeïne.
• Stress en emotie. Spanning, boosheid of schaamte laten je blozen. Bij rosacea blijft dat blozen langer hangen.
• Huidverzorging. Producten met alcohol, parfum, menthol, eucalyptus of sterke zuren. Scrubs en reinigingsborstels.
• Hormonen. Veel vrouwen merken dat opvliegers in de overgang een opvlamming uitlokken.
• Sommige medicijnen. Onder andere middelen die de bloedvaten verwijden. Vraag ernaar bij je huisarts of apotheek.

Je hoeft niet alles te vermijden. Houd twee tot vier weken een dagboekje bij: wat je at, deed en smeerde, en wanneer je huid opvlamde. Meestal blijven er twee of drie triggers over die er echt toe doen. Die vermijden geeft meer rust dan tien regels tegelijk.

Wat doet milde huidverzorging wel en niet?

Laten we eerlijk zijn: skincare neemt rosacea niet weg. Wat het wel doet: de huid minder prikkelen, de huidbarrière (het beschermlaagje dat vocht vasthoudt en prikkels buitenhoudt) sterker maken en roodheid minder zichtbaar maken. Bij veel mensen komen de opvlammingen daardoor minder vaak en minder heftig.

• Wat skincare wel doet: prikkels weghalen, de huidbarrière steunen, roodheid kalmeren en de zon als trigger blokkeren.
• Wat skincare niet doet: adertjes weghalen, de aandoening wegnemen, een heftige opvlamming met bultjes stoppen of een verdikte neus dunner maken. Daarvoor ga je naar de huisarts of huidtherapeut.

Drie regels die bijna altijd gelden. Zo weinig mogelijk producten: een milde cleanser, een kalmerende crème of serum en een minerale SPF. Zo weinig mogelijk in een product: geen parfum, alcohol of etherische oliën. En lauw water, nooit heet, en deppen in plaats van wrijven. Hoe je een cleanser kiest die de huid niet uitdroogt, lees je in ons artikel over je gezicht reinigen.

Zon is de meest genoemde trigger, dus SPF is geen extra stap maar de basis. Kies een minerale filter met zinkoxide. Die blijft op de huid liggen en prikt niet. Waarom je dat elke dag doet, ook in de winter, lees je in alles over SPF en zonnebrand. Welke ingrediënten en producten je verder wel en niet gebruikt, staat op een rij in welke producten wel en niet geschikt zijn bij rosacea.

Nieuw product? Test het eerst drie dagen op je kaaklijn voordat het op je wangen gaat. Hoe dat werkt, lees je in onze gids voor het testen van nieuwe skincare. Zuren en vitamine A laat je staan tot je huid een paar weken rustig is. Daarna alleen in een lage sterkte en in overleg met je huidtherapeut.

Welke producten passen bij jouw klacht?

Alles wat wij hiervoor hebben, staat in onze collectie voor rosacea. Daar vind je ook een voorbeeldroutine voor ochtend en avond. Hier kiezen we per klacht:

• Trekt je huid na het reinigen? Dan is je cleanser te sterk. De ALPHA-H Balancing Cleanser is een romige cleanser met vitamine E en aloë vera. Hij droogt niet uit en kalmeert. Liever een balsem? De Sensilis Calm In Balm smelt op een droge huid en haalt ook SPF en make-up weg. Hij bevat bisabolol (een kalmerende stof uit kamille) en sheabutter.
• Prikkende, hete wangen? Het ALPHA-H Vitamin E Serum is gemaakt om een gevoelige huid snel te kalmeren. Het bevat 1% vitamine E, 1% ceramide-complex (vetten die de huidbarrière bij elkaar houden), hyaluronzuur en squalaan (een olie die lijkt op je eigen huidvet). Drie tot vier druppels, daarna je crème. Meer over serums bij deze huid lees je in ons artikel over het beste serum bij rosacea.
• Moet je huid tot rust komen na een opvlamming? De mesoestetic melan recovery is een crème voor de gevoelige huid met bisabolol, niacinamide (vitamine B3) en karitéboter. Hij kalmeert, vermindert roodheid en laat de huid comfortabeler aanvoelen. Ochtend en avond, als laatste stap of onder je SPF.
• Is zon jouw grootste trigger? De mesoestetic mesoprotech mineral fluid SPF50+ is een lichte minerale SPF die de gevoelige huid verzacht. Meer keuze vind je in de mesoprotech-lijn van mesoestetic. Wil je SPF en dagcrème in één? Kijk dan naar de Image Skincare DAILY PREVENTION Advanced Smartblend Mineral Moisturizer SPF 50+ met 10,5% zinkoxide, gemaakt voor de gevoelige huid en bij roodheid.

Weet je niet of je huid gevoelig is, of dat er meer speelt? Doe de SkinQuiz, dan stellen we een rustige routine samen voor jouw huid, of stel je vraag in de chat.

Wanneer ga je naar de huisarts of huidtherapeut?

Skincare is de basis, maar de diagnose stel je niet zelf en niet in een webshop. Ga naar je huisarts als je nog geen diagnose hebt en de roodheid langer dan een paar weken blijft. Ga ook als je bultjes en puistjes krijgt die met een rustige routine niet weggaan. De huisarts heeft middelen die in cosmetica niet zitten en kan je doorverwijzen naar een dermatoloog.

Ga snel bij oogklachten: rode, pijnlijke of lichtgevoelige ogen. Wacht je daar te lang mee, dan kan het hoornvlies beschadigen. Een huidtherapeut kan zichtbare adertjes minder zichtbaar maken, bijvoorbeeld met laser. Ook helpt een huidtherapeut je een routine samen te stellen die je huid rustig houdt.

Advies van onze huidtherapeut

Veelgestelde vragen

Gaat rosacea vanzelf over?

Nee. Het komt en gaat in periodes, maar het verdwijnt niet. Wat je wel kunt: de rustige periodes langer maken door je triggers te vermijden en je huid mild te verzorgen. Met hulp van je huisarts of huidtherapeut houd je opvlammingen verder in toom.

Is het besmettelijk?

Nee. Het is geen infectie en je geeft het niet door via handdoeken, kussens of aanraking. Wel speelt aanleg mee: het komt in families vaker voor.

Krijgen mannen het ook?

Ja. Vrouwen krijgen het vaker, maar bij mannen wordt het vaak later herkend en is de vorm heftiger. Vooral de verdikte huid op de neus komt bijna alleen bij mannen voor. Ook voor mannen geldt: mild reinigen, geen scheerschuim met alcohol of menthol, en elke dag SPF.

Mag ik make-up dragen bij rosacea?

Ja, zolang je huid er niet van prikt. Kies minerale make-up zonder parfum en haal het 's avonds weg met een milde cleanser of balsem. Een groene kleurcorrector dempt roodheid optisch. Vaak doet een SPF met een lichte tint al genoeg.

Helpen niacinamide en azelaïnezuur?

Niacinamide (vitamine B3) wordt door de meeste mensen met deze huid goed verdragen en helpt roodheid te kalmeren. Azelaïnezuur is een mild zuur dat roodheid en bultjes kan kalmeren. Bouw het rustig op en overleg eerst met je huidtherapeut. Gewone exfolianten zoals glycolzuur laat je staan.