Hoe ontstaan rimpels? Van fijne lijn tot echte rimpel

Rimpels ontstaan doordat je huid steeds op dezelfde plek plooit en die plooi op een dag niet meer glad trekt. Dat komt door collageen en elastine (de vezels die je huid stevig houden en laten terugveren). Vanaf een jaar of vijfentwintig maakt je huid daar elk jaar iets minder van aan. Zon, roken, je slaaphouding en je eigen mimiek bepalen hoe snel het gaat. In dit artikel lees je wat er in je huid gebeurt, waar de eerste lijntjes komen en wat verzorging eerlijk gezegd wel en niet verandert.

Fijne lijn of rimpel: wat is het verschil?

De woorden lopen door elkaar, maar je ziet drie verschillende dingen in de spiegel. Het verschil bepaalt hoeveel je huid nog kan terugkrijgen.

Een fijn droogtelijntje komt door te weinig vocht in je bovenste huidlaag. Het valt op na een nacht slapen of bij droge lucht binnen. Zodra je huid weer vocht vasthoudt, wordt het lijntje snel minder zichtbaar. Een echte rimpel zit dieper en heeft meer nodig dan vocht.

Bij echte rimpels is er nog een tweedeling. Een dynamische rimpel zie je alleen bij een gezichtsuitdrukking. Een statische rimpel staat er ook als je gezicht ontspannen is. Die laatste is de plooi die niet meer terugveert.

Hoe ontstaan rimpels in je huid?

Onder je opperhuid ligt de lederhuid. Daar zit het bindweefsel van je huid: een netwerk van collageenvezels met elastine ertussen. Collageen geeft stevigheid, elastine zorgt dat alles terugveert. Zolang dat netwerk vol zit, trekt elke plooi na het lachen vanzelf weer glad.

Tot ongeveer je vijfentwintigste houdt je lichaam die voorraad makkelijk op peil. Daarna maak je er elk jaar iets minder van aan, en breekt er meer af dan er bij komt. Het netwerk wordt dunner. De plooi veert steeds trager terug, tot hij op een dag gewoon blijft staan.

Er verandert nog iets. Je talgklieren (de kliertjes die je huideigen vet maken) leveren minder, waardoor je huid droger wordt en vocht slechter vasthoudt. Een drogere huid laat lijnen dieper lijken dan ze zijn. Wat je van collageen slikken of smeren mag verwachten, staat in ons artikel over collageen en je huid.

Wat versnelt dat proces?

Ouder worden is de basis. Hoe snel het zichtbaar wordt, bepaal je voor een groot deel zelf. Dit zijn de versnellers die wij het vaakst zien:

• Zon. Uv-straling breekt collageen en elastine af en remt de aanmaak van nieuwe vezels. Dit is met afstand de grootste oorzaak. Uva komt door wolken en ramen heen, het hele jaar door.
• Herhaalde beweging. Lachen, fronsen en turen plooien je huid elke dag op dezelfde plek. Dat is prima zolang de huid terugveert. Stoppen met lachen is geen oplossing, een zonnebril tegen het knijpen wel.
• Roken. Nicotine vernauwt de kleine bloedvaatjes in je huid. Er komt minder zuurstof bij de cellen die collageen maken. Het tuiten van je lippen geeft daarbij lijntjes rond je mond.
• Slaaphouding. Slaap je op je zij of buik, dan drukt je gezicht elke nacht urenlang in je kussen. De kreukels die je 's ochtends ziet, trekken bij een jonge huid weg. Later blijven ze langer staan, vooral op je wangen en decolleté.
• Alcohol, vervuiling en langdurige stress. Die tellen ook mee, maar minder zwaar dan de zon.

Er is nog een periode waarin het sneller gaat. Tijdens de overgang daalt je oestrogeen, en daarmee de aanmaak van collageen. Wat er dan precies verandert, lees je in wat de overgang met je huid doet.

Waarom komen de eerste lijntjes juist daar?

De eerste lijntjes komen zelden op je wangen. Ze verschijnen waar de huid dun is en waar de meeste beweging zit. Die twee dingen samen bepalen de volgorde.

Rond de ogen zie je het meestal als eerste. Hoe die lijntjes precies ontstaan, staat in ons artikel over kraaienpootjes. Het voorhoofd volgt vaak kort daarna, en daarover schreven we waarom je voorhoofd als eerste rimpelt.

Wanneer zie je je eerste rimpels?

Rond je vijfentwintigste begint de afname, maar je ziet er dan nog niets van. De meeste mensen merken hun eerste blijvende lijntjes tussen hun vijfendertigste en veertigste. Voor die tijd zijn het bijna altijd dynamische lijntjes of droogtelijntjes.

Het verschil tussen twee mensen van dezelfde leeftijd kan groot zijn. Aanleg speelt mee: een droge of lichte huid laat lijnen eerder zien dan een vettere of donkere huid. Daarnaast telt alles wat je huid in de jaren daarvoor aan zon heeft gehad. Ben je vanaf je twintigste elke dag blijven smeren, dan zie je dat op je veertigste terug.

Wat kun je eraan doen, en wat niet?

Hier zijn we graag eerlijk over. Verzorging doet echt iets, maar niet alles wat de verpakkingen suggereren.

Wat wel kan. Je kunt nieuwe schade flink beperken, en dat is het grootste deel van de winst. Droogtelijntjes worden zichtbaar minder zodra je huid weer vocht vasthoudt. Bestaande fijne lijnen en oppervlakkige rimpels kunnen na verloop van tijd zachter worden, maar hoe snel en hoeveel verschilt per huid.

Wat niet kan. Een crème strijkt een groef niet glad. Verloren stevigheid komt er niet mee terug, en het proces stopt niet. Stop je met een product, dan verdwijnt het effect langzaam weer. Wie iets anders belooft, verkoopt je iets.

Welke ingrediënten in dat eerste rijtje thuishoren, en wat er van gezichtsyoga en voeding te verwachten valt, zetten we op een rij in rimpels verminderen: wat werkt echt.

Waar begin je in je routine?

Je hoeft niet alles tegelijk. Kies de stap die past bij wat je in de spiegel ziet. In onze collectie skincare bij rimpels en bij fijne lijntjes staat het hele aanbod bij elkaar.

• Zie je vooral fijne droogtelijntjes? Dan begin je bij vocht. De mesoestetic ha densimatrix is een serum met hyaluronzuur dat de huid intensief hydrateert en fijne lijntjes verzacht. Wij raden aan om drie tot vier druppels op een gereinigde huid aan te brengen.
• Wil je vooral nieuwe schade voorkomen? Dan is er maar één stap die telt: elke ochtend zonbescherming. De ALPHA-H Daily Essential Moisturiser SPF50+ is een dagcrème met uv-filters, vitamine E en aloë vera. Meer keuze staat bij zonbescherming.
• Zijn de lijntjes er al? Dan komt vitamine A in beeld. De Medik8 Crystal Retinal 3 is de laagste sterkte van die lijn en bevat naast retinaldehyde (een vorm van vitamine A) ook hyaluronzuur. Volgens de gebruiksaanwijzing bouw je op: de eerste twee weken twee keer per week, de twee weken daarna om de nacht, en daarna elke nacht. Vitamine A laat je staan tijdens zwangerschap en borstvoeding. Overleg bij twijfel met je arts of verloskundige.

Weet je niet welke stap bij jouw huid past? Doe de SkinQuiz, dan krijg je een routine die past bij je huidtype en je doel. Je kunt je vraag ook in de chat stellen.

Advies van onze huidtherapeut

Veelgestelde vragen over het ontstaan van rimpels

Kun je rimpels voorkomen?

Helemaal voorkomen kan niet. Je huid veroudert, net als de rest van je lichaam. Wel kun je een groot deel van de schade van buitenaf tegenhouden, en dat scheelt jaren aan zichtbaar verschil. Zonbescherming is daarbij de maatregel met veruit het meeste effect.

Krijg ik meer rimpels van veel lachen?

Elke gezichtsuitdrukking plooit je huid, dus ook lachen. Zolang je huid genoeg veerkracht heeft, trekt die plooi weer glad. Minder lachen is geen advies dat wij ooit zullen geven. Bescherm liever de huid rond je ogen, dan blijft de plooi langer een plooi.

Waarom heeft mijn vriendin op dezelfde leeftijd minder lijntjes?

Aanleg bepaalt veel: je huidtype, je huidskleur en hoe snel je bindweefsel afneemt. Daarnaast telt de optelsom van zonuren, roken en slaap. Twee mensen van veertig kunnen daardoor tien jaar schelen in wat je ziet.

Werkt slapen op je rug echt tegen kreukels?

Voor de lijnen die je 's ochtends in je wang of decolleté ziet, helpt het merkbaar. Je gezicht wordt dan niet urenlang in het kussen gedrukt. Op de lijnen die door mimiek of zon ontstaan heeft je slaaphouding geen invloed.

Vanaf welke leeftijd begin je met verzorging tegen lijntjes?

Met zonbescherming kun je niet vroeg genoeg beginnen, ook als tiener. Actieve producten zoals vitamine A hebben pas zin als de afname is begonnen, dus vanaf een jaar of vijfentwintig. Daarvoor doe je je huid meer goed met mild reinigen en goed hydrateren.