Huidlagen: opbouw en functie van je huid

Je huid bestaat uit drie huidlagen: de opperhuid, de lederhuid en de onderhuid. De opperhuid is de dunne buitenkant met de huidbarrière, de lederhuid geeft stevigheid en veerkracht. De onderhuid is een laag vet die beschermt en isoleert. Bijna alle skincare werkt in de bovenste laag, en daar zit precies wat je ziet en voelt. In dit artikel lees je wat elke laag doet, hoe lang vernieuwen duurt en welk product waar werkt.

Welke huidlagen heeft je huid?

Je huid is het grootste orgaan van je lichaam. Bij een volwassene is dat ongeveer anderhalf tot twee vierkante meter. Je kunt het zien als een jas die je beschermt, je temperatuur regelt en vocht binnenhoudt. Die jas is opgebouwd uit drie lagen, elk met een eigen taak.

De opperhuid: hoornlaag en huidbarrière

De opperhuid is de laag die je ziet en aanraakt. Hij is flinterdun, op de meeste plekken minder dan een millimeter. Toch bestaat hij zelf weer uit meerdere dunne laagjes. Helemaal onderin worden nieuwe huidcellen gemaakt. Die schuiven langzaam naar boven, worden platter en sterven onderweg af.

Bovenop komen ze aan in de hoornlaag. Dat is een laag van dode, platte cellen, als dakpannen op elkaar. Tussen die cellen zit een soort cement van vetten, zoals ceramiden (huideigen vetten die de cellen aan elkaar kitten). Samen vormen ze de huidbarrière: de dunne buitenwand die vocht binnenhoudt en vuil, bacteriën en prikkels buitenhoudt.

Onderin de opperhuid zitten ook de pigmentcellen. Zij maken melanine, de kleurstof die je huid bruin maakt en tegen zonlicht beschermt. Daarom heb je na een dag zon vaak pas de volgende dag een kleur: het pigment moet eerst omhoog komen.

Is de huidbarrière beschadigd, dan verdampt er te veel vocht en komen prikkels makkelijk binnen. Je huid trekt, wordt rood of gaat schilferen. Hoe je die laag weer opbouwt, lees je in ons artikel over de droge huid.

De lederhuid: collageen, elastine en talgklieren

Onder de opperhuid ligt de lederhuid. Deze laag is veel dikker en zit vol leven. Hier lopen de bloedvaten die je huid voeden, de zenuwen waarmee je voelt, en de zweetklieren die je koelen. Ook de talgklieren zitten hier. Zij maken talg, een natuurlijk vet dat via het haarzakje naar buiten komt en de huid soepel houdt.

De stevigheid van je huid komt uit deze laag. Dat is het werk van collageen, een eiwit dat als een stevig netwerk door de laag loopt. Elastine is een tweede eiwit, dat de huid laat terugveren. Daartussen zit hyaluronzuur, een stof die water vasthoudt en de laag vol en veerkrachtig houdt. Wat die stof precies doet, lees je in hyaluronzuur: effect en voordelen voor je huid.

Vanaf ongeveer je 25e maakt je lichaam elk jaar iets minder collageen aan. Daar bovenop breekt zonlicht het bestaande collageen af. Dat is de belangrijkste reden dat een huid lijntjes krijgt en slapper wordt. SPF beschermt dus niet alleen tegen verbranden, maar ook tegen die afbraak in de lederhuid.

De onderhuid: een laag vet als kussen

De onderste laag bestaat vooral uit vetcellen en bindweefsel. Dit vet is nuttig: het isoleert tegen kou, vangt stoten op en is een voorraad energie. Hier zitten ook de wortels van je haren en de grotere bloedvaten die de lagen erboven van bloed voorzien.

De dikte verschilt per plek. Rond je ogen is de onderhuid heel dun, op je wangen dikker. Dat verklaart waarom de huid rond je ogen sneller lijntjes en kringen laat zien. Skincare bereikt deze laag niet. Wat je wel kunt doen, is de lagen erboven zo gezond mogelijk houden.

Hoe lang doet je huid over vernieuwen?

Je opperhuid vernieuwt zichzelf voortdurend. Een nieuwe cel doet er bij een jonge huid ongeveer vier weken over om van onderin naar de hoornlaag te reizen. Daar laat hij vanzelf los. Je verliest zo elke dag miljoenen dode huidcellen zonder dat je het merkt.

Met de jaren wordt die reis trager. Bij een huid van vijftig kan het zes tot acht weken duren. Dode cellen blijven dan langer liggen. De huid oogt doffer, voelt ruwer en poriën raken sneller verstopt. Daarom heeft een oudere huid meer aan een milde exfoliant dan een jonge huid.

Voor je verwachtingen van skincare is dit belangrijk. Een product dat de vernieuwing beïnvloedt, zoals retinol of een exfoliant, laat pas na minstens één zo'n cyclus verschil zien. Reken op vier tot acht weken voor je iets ziet. Wat je eerder merkt, is bijna altijd hydratatie van de hoornlaag.

Waar werkt skincare in je huid?

De meeste producten werken in de opperhuid. Dat is logisch: de huidbarrière is er juist om dingen buiten te houden. Een crème dringt niet door tot de lederhuid en zeker niet tot de onderhuid. Wat wél kan, is de bovenste laag voeden, beschermen en netjes laten vernieuwen. Zo werkt elke stap uit je routine:

Zo zie je ook wat skincare níet doet. Een crème vult geen collageen bij en een serum vult geen rimpel op. Wat retinol en vitamine C wel kunnen, is de cellen onderin de opperhuid aansporen. Die geven signalen door naar de lederhuid, waardoor de aanmaak van collageen op gang blijft. Dat is een langzaam proces van maanden.

Hoe dat werkt en hoe je het rustig opbouwt, lees je in ons complete artikel over retinol.

De snelste winst zit in twee dingen. Eén: de huidbarrière heel houden met een milde cleanser en een crème die past bij je huid. Twee: de lederhuid beschermen met SPF, elke dag. Welke factor je nodig hebt en hoeveel je smeert, staat in alles over SPF en zonnebrand.

Wil je de hoornlaag helpen met vernieuwen, kies dan een milde exfoliant. Hoe vaak en waarmee lees je in ons artikel over exfoliëren.

Welk product past bij welke laag?

Je hebt geen tien producten nodig om alle lagen te bedienen. Dit is hoe wij het opbouwen:

• Voelt je huid droog en trekkerig? Dan mist de hoornlaag vocht. Een serum met hyaluronzuur trekt water aan, zoals het ALPHA-H Hyaluronic 8 Super Serum met hyaluronzuur in verschillende groottes. Breng het 's ochtends aan op een schone huid en sluit af met je crème of SPF. Meer hydraterende serums vind je in onze serums.
• Rood, schilferig of gevoelig? Dan is de huidbarrière beschadigd. Kies een crème met ceramiden, de vetten die de cellen van de hoornlaag aan elkaar kitten. De Sensilis Skin Rescue [Barrier] combineert ceramiden met vetzuren, hyaluronzuur en squalaan (een huideigen olie). Voor de nacht is de Medik8 Advanced Night Restore een voedende crème met een mix van ceramiden. Alle crèmes staan in onze moisturizers.
• Wil je lijntjes voor zijn? Bescherm dan het collageen in de lederhuid. De Medik8 Advanced Day Total Protect SPF30 is een dagcrème met uv-filters en hyaluronzuur, dus bescherming en hydratatie in één stap. Meer keuze staat bij onze dagcrèmes met SPF.
• Doffe huid en verstopte poriën? Dan blijven dode cellen te lang liggen op de hoornlaag. Een milde exfoliant met glycolzuur, twee of drie avonden per week, maakt ze los. Begin met een lage sterkte en smeer overdag altijd SPF.

Weet je niet welke stap jouw huid nu het meest nodig heeft? Doe de SkinQuiz, dan stellen we een routine samen die past bij je huidtype en je doel, of stel je vraag in de chat.

Advies van onze huidtherapeut

Veelgestelde vragen over de opbouw van de huid

Hoe heet de middelste huidlaag?

De middelste laag is de lederhuid, in het Latijn de dermis. Hier zitten collageen en elastine, de eiwitten die je huid stevig en veerkrachtig houden. Ook talgklieren, zweetklieren, zenuwen en bloedvaten liggen in deze laag.

Wat is de functie van de hoornlaag?

De hoornlaag is het buitenste laagje van de opperhuid en bestaat uit dode, platte cellen met vetten ertussen. Samen vormen ze de huidbarrière. Die houdt vocht binnen en vuil, bacteriën en prikkels buiten. Zonder die laag zou je huid uitdrogen en op alles reageren.

Dringt een crème door tot de lederhuid?

Nee. De huidbarrière is er juist om stoffen tegen te houden. Een crème werkt in de hoornlaag: hij vult vetten aan en houdt vocht vast. Serums met kleine moleculen komen iets dieper in de opperhuid, maar ook die bereiken de lederhuid niet rechtstreeks. Ze geven wel signalen door die de aanmaak van collageen ondersteunen.

Waarom wordt de huid slapper als je ouder wordt?

Omdat de lederhuid minder collageen en elastine aanmaakt en het bestaande netwerk langzaam afbreekt. Zonlicht versnelt dat sterk. Daarnaast wordt de vetlaag in de onderhuid dunner, waardoor de huid minder gevuld oogt. Dagelijkse SPF vertraagt het eerste, en dat is de stap met het grootste effect.

Helpt water drinken tegen een droge hoornlaag?

Genoeg drinken is goed voor je hele lichaam, maar het vocht komt maar voor een klein deel in de hoornlaag terecht. Wat wel helpt: vocht vasthouden met een serum en een crème, en de barrière niet slopen met heet water of een grove scrub.