Verbrand door de zon? Zo verzorg je een verbrande huid

Verbrand door de zon? Koel je huid af met lauw water, smeer een dunne laag kalmerende verzorging en blijf een paar dagen uit de zon. Laat scrubs, zuren en vitamine A staan tot je verbrande huid weer rustig is. De roodheid trekt meestal na drie tot vijf dagen weg; daarna kan de huid vervellen. Je leest hier wat je dag voor dag doet en laat, welke producten helpen en wanneer je naar de huisarts gaat.

Wat gebeurt er als je huid verbrandt?

Zonverbranding is een reactie van je huid op te veel uv-straling. Vooral uvb-straling (de B van burn) beschadigt de bovenste huidcellen. Je lichaam stuurt daar extra bloed naartoe om op te ruimen. Daardoor wordt de huid rood, warm en gevoelig. Dat merk je niet meteen: de meeste mensen voelen het pas twee tot zes uur later, vaak onder de douche.

Bij een lichte verbranding blijft het bij roodheid en een strak gevoel. Bij een ernstige verbranding komen er blaren en zwelling, soms met koorts of misselijkheid. Elke verbranding laat sporen na. De zon breekt collageen af (het eiwit dat je huid stevig houdt) en zet je pigmentcellen aan het werk. Rimpels en pigmentvlekken op latere leeftijd zijn voor een groot deel opgeteld zonlicht van vroeger.

Hoe snel je verbrandt, hangt af van je huidtype. Een lichte huid met sproeten verbrandt veel sneller dan een getinte huid en wordt minder makkelijk bruin. Welk type jij bent en wat dat betekent voor je bescherming, lees je in welk huidtype je hebt op basis van uv-gevoeligheid.

Verbrande huid kalmeren: wat doe je de eerste uren?

De eerste uren bepalen hoe de rest van de week voelt. Houd deze volgorde aan:

• Uit de zon, nu. Zoek de schaduw of ga naar binnen. Trek losse, zachte kleding aan over de verbrande plekken. Strakke kleding schuurt en doet pijn.
• Koel af met lauw water. Neem een lauwe of koele douche, niet heet en niet ijskoud. Gebruik geen zeep en geen scrub; water alleen is genoeg. Dep je huid daarna droog, wrijf niet.
• Een koud kompres op kleine plekken. Een washandje met koud water, tien minuten op je neus of schouders. Geen ijs direct op de huid, dat is te koud voor huid die al beschadigd is. Koude, sterke kamillethee op een watje werkt ook verzachtend.
• Drink extra water. Een verbrande huid verliest veel vocht. Vul dat van binnen aan en laat alcohol en frisdrank een paar dagen staan; die drogen je verder uit.
• Smeer dun, koel en zonder parfum. Breng na het afkoelen een dunne laag aan van iets lichts: een gel of tonic met aloë vera, of een after sun. Bewaar het in de koelkast, koud voelt fijner. Voor je gezicht kies je een product zonder parfum dat daarvoor is gemaakt.
• Doet het echt pijn? Een pijnstiller van de drogist kan de eerste dag helpen. Vraag bij twijfel de apotheek wat bij jou past.

Dat is alles voor de eerste avond. Meer doen helpt niet. Je huid heeft vooral rust nodig, geen tien producten.

Dag voor dag: wat je doet en wat je laat

Een verbranding verloopt in vaste stappen. Dit schema geldt voor een gewone, rode verbranding zonder blaren:

Wat smeer je op een verbrande huid, en wat niet?

Kort gezegd: iets lichts, koels en zonder prikkels. Dit zijn de ingrediënten die helpen, en de dingen die je beter even laat staan:

Aloë vera is de klassieker, en terecht. De gel uit het blad bestaat vooral uit water en voelt koel op een warme huid. Het is nazorg, geen bescherming. Wat aloë vera wel en niet voor je huid doet, lees je in ons artikel over aloë vera voor je huid.

Gebruik je normaal een scrub, een zuur of retinol? Zet die minstens een week op pauze. Je huid is nu druk met opruimen en vernieuwen. Een exfoliant (een product dat dode huidcellen losmaakt) doet daar alleen maar bovenop.

Hoe je exfolianten daarna weer rustig oppakt, staat in ons artikel over exfoliëren. Voor vitamine A geldt hetzelfde: begin opnieuw op twee avonden per week, zoals we uitleggen in ons artikel over retinol.

Jeuk, vervellen en blaren: wanneer naar de huisarts?

Jeuk komt meestal rond dag drie. De huid is dan droog en begint zich te vernieuwen. Koel bij jeuk met een lauwe douche of een koud kompres en smeer daarna meteen. Krab niet; daarmee maak je de nieuwe huid kapot.

Vervellen volgt na drie tot zeven dagen. De dode bovenlaag laat los in velletjes. Trek ze niet los en scrub ze niet weg. Smeer eroverheen en laat ze vanzelf gaan. De huid eronder is nieuw en verbrandt extra snel, dus die gaat alleen met SPF naar buiten.

Ga naar de huisarts als:

• er blaren zijn, zeker grote blaren of blaren op een groot oppervlak;
• een groot deel van je lichaam verbrand is, bijvoorbeeld je hele rug en benen;
• je koorts, rillingen, hoofdpijn, misselijkheid of duizeligheid hebt;
• een baby of jong kind verbrand is;
• de pijn na twee dagen erger wordt in plaats van minder, of de huid gaat zwellen of pus vormen.

Blaren maak je nooit zelf open. Dek ze los af en laat ze met rust. Krijg je een paar uur na de zon jeukende bultjes zonder dat je huid echt rood is? Dat kan een zonneallergie zijn, geen verbranding. Hoe je die onderscheidt van een reactie op je crème, lees je in huidirritatie door zonnebrandcrème: waar komt het vandaan. Ook daar kijkt de huisarts graag naar mee.

Verbrand door de zonnebank?

Ook onder de zonnebank kun je verbranden, en die verbranding verzorg je precies zo. Toch is er een verschil. De lampen geven vooral uva-straling, tien tot vijftien keer meer dan de gewone zon. Van uva word je bruin, maar je bouwt er geen beschermende laag mee op.

Vooraf naar de zonnebank om alvast op te bouwen voor de vakantie werkt dus niet. Je huid krijgt dan alleen extra straling.

Ga je toch, volg dan het advies van de zonnestudio over sterkte en tijd. Dat advies is in Nederland verplicht, en onder de 18 jaar is de zonnebank verboden. Laat deodorant, make-up en parfum weg; die kunnen samen met uv-straling irritatie geven. Voel je dat je huid warm en prikkerig wordt, stop dan meteen. Douchen na de zonnebank mag gewoon: lauw, zonder scrub en daarna smeren. Wanneer je precies doucht en waarom je huid daarna trekt, lees je in ons artikel over de zonnebank en je huid.

Welke producten passen bij een huid na de zon?

We hebben geen aparte after-sun-collectie, wel een aantal producten die precies dit doen: koelen, kalmeren en hydrateren zonder prikkels. Alles voor tijdens en na de zon vind je in de collectie zonbescherming. Kalmerende verzorging zonder parfum staat bij gevoelige huid. Zo kies je:

• Lichaam verbrand? De Sensilis After Sun Repair is gemaakt voor na de zon. Met bisabolol (een kalmerende stof uit kamille), allantoïne en centella asiatica (een plantenextract dat de huid kalmeert). Kalmeert en verkoelt direct, hydrateert en verzacht roodheid. Royaal aanbrengen op een schone, droge huid en herhalen als het nodig is.
• Gezicht rood en warm? Kies iets dat je kunt deppen of sprayen, zodat je niet hoeft te wrijven. De Nouvital Aloe Vera Tonic met aloë vera en betaïne (een stof die vocht vasthoudt) kalmeert en vermindert roodheid; dep hem op met een wattenschijfje. De Sensilis The Cool Rescue is een spray met hyaluronzuur (een stof die vocht vasthoudt) en panthenol, die verkoelt en hydrateert. Bewaar ze allebei in de koelkast.
• Huid trekt en jeukt na een paar dagen? Dan mag er een crème bij. De ANUA Heartleaf 70% Intense Calming Cream met panthenol en ceramide (een huideigen vet) kalmeert en hydrateert zonder plakkerig gevoel. Reageert je huid snel, dan is het ALPHA-H Vitamin E Serum een goede laag eronder. Het bevat 1% vitamine E, een ceramide-complex, hyaluronzuur en squalaan (een licht, huideigen vet). Het is gemaakt voor roodheid en een geprikkelde huid.
• Weer naar buiten? Alleen met SPF 50. Voor een gevoelige, nog rode huid kies je een minerale filter. Een voorbeeld is de Image Skincare DAILY PREVENTION Advanced Smartblend Mineral Moisturizer SPF 50+ met 10,5% zinkoxide. Voor je gezicht past ook een SPF met een lichte tint, zoals de mesoestetic mesoprotech melan 130. Voor je lichaam werkt een spray het makkelijkst, zoals de mesoestetic mesoprotech body sun spray. Smeer elke twee uur opnieuw, en na zwemmen of afdrogen. Wanneer je SPF gebruikt en hoeveel, lees je in alles over SPF en wanneer je zonnebrand gebruikt.

Weet je niet wat je huid na de zomer nodig heeft? Doe de SkinQuiz, dan krijg je een routine die past bij je huidtype, of stel je vraag in de chat.

Advies van onze huidtherapeut

Veelgestelde vragen over zonverbranding

Hoe lang duurt het voordat een verbrande huid weer rustig is?

Bij een lichte verbranding is de roodheid na drie tot vijf dagen grotendeels weg. Daarna kan de huid nog een week jeuken en vervellen. Na ongeveer twee weken is de nieuwe huid rustig, maar wel gevoeliger voor de zon dan voorheen. Bij blaren duurt het langer en is de huisarts de juiste plek.

Mag ik gewone bodylotion of after sun op een verbrand gezicht smeren?

Op je lichaam is een after sun of lichte bodylotion prima. Voor je gezicht kies je liever een product dat daarvoor is gemaakt, zonder parfum. De huid van je gezicht is dunner en reageert sneller op geurstoffen. Vermijd de eerste dagen ook rijke crèmes en oliën, die houden de warmte vast.

Waarom jeukt mijn huid na het verbranden zo erg?

Rond dag drie is de huid droog en begint de vernieuwing. Dat voelt als jeuk. Koel de plek, smeer meteen daarna en trek loszittende kleding aan. Jeukende bultjes zonder duidelijke roodheid, kort na de zon, zijn vaak geen verbranding maar een zonneallergie. Laat dat door de huisarts bekijken.

Kan ik een verbranding in mijn gezicht afdekken met make-up?

Liever niet in de eerste twee dagen. Make-up en het verwijderen ervan prikkelen een huid die al beschadigd is. Moet je toch de deur uit, gebruik dan een getinte minerale SPF. Die dekt licht, beschermt en is mild.

Word ik bruin na een verbranding?

Meestal niet. De rode huid vervelt en neemt de kleur die eronder ontstond mee. Verbranden is dus geen stap op weg naar bruin, maar een teken dat de huid te veel straling kreeg. Rustig bruin worden lukt beter met SPF en korte, gedoseerde tijd in de zon.